Het WK ging jammerlijk verloren. Maar er wacht een nieuwe Oranje-missie. Aan de vooravond hiervan spraken wij in Londen met een openhartige Robin van Persie. Over teleurstellingen, zijn kids en leven en spelen op intuïtie.

Wij hebben met Robin van Persie (28) afgesproken op het trainingscomplex van zijn club Arsenal. Het ligt op een uur rijden buiten Londen. Onderweg mijmeren we over het afgelopen wereldkampioenschap voetbal in Zuid-Afrika. Net als in 1974 en 1978 waren ´we´ zo dichtbij. Maar weer bleven we achter met lege handen. Hoe meer we er erover praten, hoe duidelijker het wordt dat wij de nederlaag tegen Spanje nog niet verwerkt hebben. Hoe zit het eigenlijk met Van Persie´s WK-kater? „De hoofdpijn is inmiddels gezakt”, zegt de geboren Rotterdammer nadat we hem de hand schudden. „Teleurstellingen zijn inherent aan voetbal en het leven. De kunst is die dingen snel een plek te geven.” Ons is dat nog niet gelukt. Van Persie kon dat ook niet altijd. Hij heeft het in de afgelopen jaren geleerd. „Als jonkie was ik sneller van slag. Maar als je om je heen kijkt, naar hoe ouderen met tegenslag omgaan, dan zie je dat je best fouten mag maken. Door de jaren heen leer je de dingen te bekijken in een tijdspanne van enkele maanden, in plaats van een week. The big picture, zeg maar. Dan realiseer je je dat je nog genoeg tijd hebt om je fouten goed te maken. Het is niet moeilijk, hoor. Kijk, mensen verliezen veel tijd in het leven met dubben en nadenken over hoe het had kunnen zijn. Dan denk ik: Het is alweer een tijdje terug gebeurd. Haal je lering uit het verleden en ga door.”

Volwassen en nuchter. Zo was Van Persie niet altijd te omschrijven. Het grote publiek vond hem naast getalenteerd, lange tijd brutaal en eigenwijs. Maar de vaste aanvoerder van Arsenal, een eer die nooit eerder een Nederlandse speler te beurt viel bij een Premier League topclub, is gegroeid als mens. Op en naast het voetbalveld maakte hij inmiddels het een en ander mee. Zoals de enorme droogte bij zijn club. Al zes jaar heeft Arsenal geen enkele prijs weten te winnen. „Dat doet veel pijn. Maar je moet je wel snel over teleurstellingen heen zetten, want drie dagen later wacht de volgende wedstrijd.“ De prijsloze jaren verandert niets aan de filosofie om op z´n Arsenal´s te spelen. Ook al gaan mooi voetbal en prijzen winnen vaak niet hand in hand. Kijk tevens naar Oranje. „Het is niet fijn om aantrekkelijk voetbal te spelen en met lege handen te staan, klopt. Maar met afbraakvoetbal winnen vind ik helemaal niks. Dan hoef ik die beker niet eens. Ik ben vroeger niet op voetbal gegaan om zo te spelen.”

Behalve door zijn ervaringen als speler, is Van Persie vooral beïnvloed door de opvoeding van zijn vader Bob. De kunstenaar, waar Van Persie na de scheiding van zijn ouders als vijfjarige ging wonen, bracht hem de nuchtere volwassenheid bij. Behalve pappa was Bob zijn beste vriend. „Zijn manier van opvoeden was heel vrij. Ik mocht mijn eigen keuzes maken, of ik nu 3, 5 of 10 jaar was. Dat vond ik altijd lekker. Je leert veel meer van eigen ervaringen dan van woorden van een ander.” Een visie die hij nu doorgeeft aan zijn eigen kinderen, zoontje Shaqueel (ruim 4 jaar) en dochtertje Dina Layla (bijna 2). „Als zij iets willen doen, dan waarschuw ik ze van te voren. ´Pas op, dit kan er gebeuren´, zeg ik dan. Maar ja, kindjes van 4 en 2 weten het altijd beter en gaan het op hun eigen manier doen. Als dat fout is gegaan, ga ik met hen zitten om het te ontleden. ´Dit ging fout, weet je waarom?´, vraag ik ze. Ik durf mijn kinderen fouten te laten maken omdat ze vroeg of laat toch wel hun hoofd stoten. En door eigen beslissingen te nemen leren ze het meest.”

Laatst kwamen de 3 generaties Van Persie samen voor de videoclip Rotterdam Roots of Robin van Persie van Adidas. In het filmpje zijn Bob, Robin en Shaqueel te zien op het pleintje aan de Oudedijk in Rotterdam, vlakbij het Libanon Lyceum, waar de kleine Robin zijn eerste kunstjes met de bal leerde. „Dit plein is heel speciaal voor me. Het was anderhalve minuut lopen van mijn huis. Iedereen kende elkaar. Ik heb daar uren gevoetbald. Een fantastisch mooie tijd was dat. Het is bijzonder dat juist op dat pleintje de clip is opgenomen. Want hier stimuleerde mijn vader mij om te gaan voetballen. En nu doe ik datzelfde bij mijn zoontje, dat al een aardig balletje kan trappen.” Net als zijn dochter trouwens. “Maar ze is een rechtspoot, daar moeten we even aan werken”, lacht Van Persie die juist bekend staat om zijn begaafde linkerbeen. Hij herkent zichzelf in zijn kinderen. „Het is best confronterend om mezelf terug te zien in Shaqueel. Hij is ook druk, altijd aan het sporten en heeft, net als ik had als kleine jongen, een gigantisch schot. En toen Dina Layla was geboren zeiden mensen: ´Ah lekker, een dochter is rustig. Die wil alleen maar kroelen.´ Maar dat is niet waar! Zij is nog erger dan Shaqueel. Ze weet wat ze wil, is lekker pittig en kan geen seconde stilzitten.” Dan moet de Oranje-aanvaller aan zichzelf denken. “Wanneer ik van mijn vader of moeder een uurtje moest afkoelen op mijn kamer, pakte ik een tennisbal en gooide ik keihard tegen de muur om vervolgens naar de bal te duiken. Een uur lang. Dat was mijn rust.”

Als we Robin vragen zichzelf te omschrijven, vertelt hij dat hij van alles wat is: Rationeel, spontaan, een denker. „Want je kunt niet altijd één houding aannemen, je moet je in situaties aanpassen. De ene keer is het beter om direct te reageren of te doen. De andere keer kun je beter wachten.” Het lukt hem tegenwoordig beter de juiste inschatting te maken, omdat hij heeft leren luisteren naar zijn intuïtie. „Ooit heb ik geluisterd naar iemand die mij adviseerde. Ondanks dat ik een broeierig gevoel kreeg, dat mij zei dat ik het niet moest doen, heb ik het toch gedaan. Voor hem. En daar heb ik zo´n spijt van gehad. Toen heb ik mezelf een trucje aangeleerd: Iedere keer dat ik datzelfde broeierige gevoel krijg, moet ik wachten. Niks toezeggen of doen, anders stoot ik mijn kop.” Als voetballer is het niet anders. „Ook in het voetbal maak ik mijn keuzes vaak op intuïtie. Je moet namelijk snel denken, sneller dan die andere 21 spelers. Zie jij die eerste passmogelijkheid wel of niet? Als ik die zie, dan moet ik 8 van de 10 keer die pass meteen geven. Intuïtief zo´n beslissing nemen is de juiste keuze, heb ik ervaren.”

Nu we Robin horen praten over keuzes maken, situaties analyseren en mensen bewust fouten laten maken om ze te laten groeien, is het net alsof we een hoofdtrainer in spé horen. „Dat weet ik niet”, zegt Van Persie verbaasd. “Wel vind ik het leuk om vooral jonge mensen te helpen. Maar trainer zijn is meer dan dat. Dan moet je ook managen en meetings bijwonen. Misschien past een assistentenrol mij beter, dat gaat meer over puur voetbal.” Als één van Arsenal´s steunpilaren gedraagt Robin zich echter nu al af en toe als trainer. „Soms zeg ik wat tegen die jonge gasten hier en kijk ik stiekem of ze het oppakken. Het is het allermoeilijkst: Zij moeten mijn woorden overbrengen in hun eigen daden. Als dat dan lukt, dan krijg ik een kick.” Om licht verwonderd toe te voegen: „Nu ik mezelf zo hoor praten klink ik inderdaad als een trainer.” Maar Van Persie is nog helemaal niet bezig met het leven na voetbal. Want hij leeft in het nu. „Heb ik altijd gedaan. De dingen die ik nu naast voetbal doe, zoals golf of tafeltennnis, doe ik omdat ik er plezier aan beleef. En niet om een bepaald doel te bereiken. Zo was het ook toen ik voetballer werd. Ik wist helemaal niet dat je zo beroemd kon worden en veel geld kon verdienen. Ik deed het omdat ik het leuk vond. Je hebt ook broodvoetballers aan wie je kan zien dat ze spelen om de verkeerde redenen. Maar bij goede spelers waar voetbal in hun bloed en botten zit, spat het plezier ervan af. Ik ben ervan overtuigd dat zo´n jongen, zeker op de lange termijn, verder komt.”

(voor Veronica Magazine)

De huidige coach van AZ Alkmaar was net zeventien toen hij in 1968 naar de Alo ging. In zijn laatste studiejaar (1973) speelde Van Gaal, ook semi-profvoetballer geweest, bij Ajax. “De trainingen waren ’s avonds, dus na de laatste les moest ik heel snel door naar Ajax. Dan ben je kapot want de Alo is ook fysiek heel zwaar. Maar goed, dat was allemaal wel te dragen, want je bent jong en je wilt wat.” Van Gaal koos voor de Alo omdat hij een sportdier is. “En omdat ik het wel zag zitten om van mijn hobby mijn beroep te maken.” De Alo was een tussenstap, want Van Gaal wist toen al dat hij uiteindelijk voetbaltrainer wilde worden. “Rinus Michels was mijn voorbeeld en hij is ook eerst gymnastiekleraar geweest.” Waar veel Alo-studenten tegenwoordig van alles en nog wat worden behalve leraar, heeft Louis van Gaal tijdens zijn voetbalcarrière liefst 11 jaar voor de klas gestaan.

U was de jongste van de klas. Maakte dat u snel volwassen?
“Ik was zo groen als gras en had een bleekschetengezicht. Ik werd wijzer omdat ik tijdens de academie abstract leerde denken. Niet veel mensen leren dat op zo’n jonge leeftijd. Ik kreeg vakken als pedagogiek, psychologie en filosofie en bovendien ging ik om met jongens van 23 jaar. Dus ik denk wel dat ik daardoor eerder volwassen ben geworden dan mijn broers, daar moet je het mee vergelijken.”

Pedagogiek, psychologie, filosofie. Moeilijke materie voor een zeventienjarige.
“In het begin had ik daar wel moeite mee en ik volgde ook niet ieder college. Maar ik was een snelle leerling en àls ik al naar college ging, dan nam ik het goed op. Omdat ik geen bètaklant was, had ik ook wel wat moeite met fysiologie. Maar al begreep ik het niet allemaal, ik kon het wel uit mijn hoofd leren.”

Da’s ook een manier! Gebruikt u die theoretische kant van de Alo als voetbaltrainer ook?
”Niet alleen psychologie, maar ook de methodieken, de manier waarop je een oefenvorm opbouwt en hoe je mensen benadert. Dat laatste is een soort psychologie, maar psychologie van de koude grond. Laten we eerlijk zijn, die vijf boeken die je leest over psychologie is niet al te veel natuurlijk.”

Op de Alo leer je bewust worden van waar je mee bezig bent. Probeert u dat mee te geven aan uw spelers?
“Dat is in de voetballerij niet gebruikelijk, maar bij mij wel. Bij mij moeten ze weten waarom ze iets doen. Bij elke oefenvorm leg ik uit waarom ik iets doe. Zo heb ik net de wedstrijdvoorbereiding gedaan en dan leg ik uit hoe de opbouw bij de tegenstander is, zodat ze er iets bij voelen en ook zodat ze in de wedstrijd niet voor verrassingen komen te staan. Toch zegt men dat ik niet hard genoeg train, niet zo hard als Co Adriaanse (de vorige trainer van AZ Alkmaar, resp.), maar ik train wat slimmer. Ik bouw het op, zodat ze wat geconcentreerder bezig zijn en dat probeer ik allemaal uit te leggen. Spelers hebben in het veld taken die bij hun positie horen en dat leg ik hen uit, zodat ze commitment krijgen met hun positie. En dan moeten ze snappen dat ze anders moeten reageren als ze op ‘10’ spelen dan op ‘2’.

Bij u is een speler ondergeschikt aan het geheel, is discipline belangrijk en u streeft naar perfectie. Vloeit dat voort uit de Alo?
“Nee, dat zit in mijn karakter. Bewust zijn van wat je doet heb ik dus wel geleerd op de Alo, maar dat komt voort uit het feit dat als je weet waarom je iets doet, dat je dan meer begaan bent met wat je doet en daaruit kun je meer motivatie putten.”

In een team werken is op de Alo erg belangrijk. Versterkte dat uw wil om voetbaltrainer te worden?
“Ja, dat was de eerste keer dat ik dat ook echt ervoer en ik vond het geweldig. De academietijd vond ik de mooiste tijd van mijn leven, omdat je met z’n allen bezig was om een doel te bereiken. Ik had wel vrienden, kon goed voetballen en was daardoor de held van de straat, maar nu ervoer ik hoe het was om in een hechte klas te fungeren.”

Zijn er grote verschillen tussen lesgeven aan een klas studenten en aan een groep voetballers?
“Het verschil zit hem in de doelstelling van een onderwijzer of trainer. In het onderwijs heb je opvoedkundige doelstellingen, maar ik ben een prestatiedier en daarom wilde ik in de sport werken. Als leraar lichamelijk opvoeding was ik teveel gericht op de prestatie. Dat is geen vies woord, want ik vind het juist goed, maar je moet daarbij de opvoedkundige aspecten niet niet uit het oog verliezen. Dat deed ik niet, maar prestatie was wel een middel om kinderen ook die opvoedkundige aspecten bij te brengen en dat stond bij mij hoog in het vaandel. Voor de rest komt alles overeen. Zo benader je leerlingen op een bepaalde manier vanuit een bepaalde filosofie en een bepaald karakter, en dat doe je bij voetballers precies hetzelfde. En zowel op school als in een voetbalteam heb je te maken met pikorde en verschillende culturen.”

Vanwege uw geschiedenis als leraar krijgt u, tegen uw zin, vaak het stempel van schoolmeester opgeplakt.
“De media zijn imagobevestigend, dat moet je met een korrel zout nemen. De media weten dat je schoolmeester bent geweest en gaan daarnaar vragen en schrijven. Dan plakken ze er een etiketje op en daar loop je dan mee rond. Maar ik ben echt niet het type van een schoolmeester.”

Heeft u naast de methodieken, het overbrengen van stof en het omgaan met mensen nog andere dingen geleerd op de Alo?
“Wat je noemt is het belangrijkste. Plus het feit dat je door de academie processen kan doorzien. En dat kunnen niet veel mensen. Daarom kan een leraar Lichamelijke Opvoeding vrijwel overal aan de slag.”

KADER
Naam: Aloysius Paulus Maria (Louis) van Gaal
Geboren: 8 augustus 1951 in Amsterdam

Clubs als speler:
Ajax: 1972-1973
FC Antwerp: 1973-1977
Telstar: 1977-1978
Sparta: 1978-1986
AZ Alkmaar: 1986-1987

Clubs als trainer:
AZ Alkmaar: 1986-1987 (assistent)
Ajax: 1987-1997 (van 1987 tot 1991 als assistent)
FC Barcelona: 1997-2000
Bondscoach Nederland: 2000-2002
FC Barcelona: 2002-2003
AZ Alkmaar: 2005-heden

Prijzenkast als trainer:
Met Ajax
Nederlands kampioen: 1994 – 1995 – 1996
Nationale beker: 1993
Nederlandse supercup: 1993 – 1994 -1996
UEFA Cup: 1992
Champions League: 1995
Wereldbeker: 1995
Europese Supercup: 1995

Met Barcelona
Spaans kampioen: 1998 – 1999
Spaanse nationale beker: 1998
Spaanse supercup: 1997
Europese Supercup: 1998

(voor Havana)

Wat er vooraf ging
Nadat extreemrechtse doodseskaders en linkse guerrillabewegingen vanaf begin jaren zeventig talloze massamoorden plegen, neemt op 24 maart 1976 een junta onder leiding van generaal Jorge Videla de macht in Argentinië over. Gedurende het militaire schrikbewind dat volgt, verdwijnen talloze Argentijnen. Volgens cijfers van mensenrechtenorganisaties zou het om 30.000 mensen gaan. Anno 2006 weten nog steeds veel Argentijnen niet wat er met hun familieleden is gebeurd. Het organiseren van het wereldkampioenschap voetbal is voor Videla de ideale mogelijkheid om zijn propagandamachine op volle toeren te laten draaien. Hij kan zo zijn eigen volk imponeren en de wereld laten zien hoe fantastisch zijn militaire regime wel niet is. ‘Soms gebruiken overheden de sport om nationale problemen te verhullen,’ zegt Daniel Bertoni, de toenmalige aanvaller van het Argentijnse elftal en maker van het derde doelpunt in de finale, nu gevraagd naar zijn mening over het omstreden WK.

Oeki Hoekema, destijds spelend voor FC Den Haag, is er in die tijd pertinent op tegen dat het Nederlands elftal zal afreizen naar een land dat de rechten van de mens schendt. Hij weigert principieel te spelen tegen teams uit een links of rechts dictatoriaal land. Hoekema houdt een handtekeningenactie onder zijn collega’s om zo Oranje te dwingen tot een boycot. Ook de cabaretiers Freek de Jonge en Bram Vermeulen van Neerlands Hoop, het boegbeeld van links Nederland, zijn faliekant tegen deelname aan het WK van 1978. In hun programma ‘Bloed aan de Paal’ zingen ze: ‘We gaan naar Argentinië waar dagelijks wordt gemoord. Maar daar is nu eventjes geen tijd voor, zojuist heeft Rep gescoord.’

Het mag allemaal niet baten. Nederland gaat naar Argentinië, zij het zonder Johan Cruijff: hij heeft zijn vrouw Danny na het rumoerig verlopen WK van 1974 in Duitsland (het zwembadincident) beloofd niet nog een keer wekenlang van huis te zijn. Ook de Telegraaf-actie ‘Trek Cruijff Over De Streep’, die 14.000 handtekeningen oplevert, kan hem niet op andere gedachten brengen. Daniel Bertoni meent nog steeds de ware reden te kennen waarom Nummer 14 thuisbleef: ‘Cruijff ging niet, uit protest tegen de schending van de mensenrechten. Daar ben ik van overtuigd. Ikzelf had geen probleem met spelen, want ik ben voetballer. Ik ben niet geïnteresseerd in politiek.’

Willem van Hanegem, de beoogde spelmaker, in die tijd spelend bij AZ ’67, eist van bondscoach Happel een basisplaats. Happel schrijft hem een felle brief terug (‘Bij mij telt alleen prestatie’), waarin hij meedeelt niets te kunnen garanderen. De Kromme weet genoeg en blijft vervolgens ook thuis. Iemand die echter geen moment aan een boycot denkt, is Rob Rensenbrink, de ‘Johan Cruijff van Anderlecht’. ‘Wat een opgeblazen gedoe,’ blikt hij terug. ‘Dan kon je in die tijd nergens meer voetballen. Niet in Griekenland, Turkije, noem maar op. Bovendien wilde ik me de deelname aan het WK gewoon niet laten ontnemen.’ Rensenbrink blijkt in Argentinië goed voor vijf goals.

Het toernooi
Videla opent het WK in het stadion van River Plate in Buenos Aires met een toespraak: ‘Vooral dankzij de confrontatie op het sportveld en de vriendschap in het veld van de menselijke relaties, wordt hier vandaag bevestigd dat het vandaag de dag mogelijk is om samen te leven in eenheid en diversiteit. Dat is de enige manier om aan vrede te bouwen. Daarom vraag ik God onze Heer dat dit evenement daadwerkelijk mag bijdragen aan de vrede. De vrede die we allemaal willen voor alle mensen van de wereld.’

In hoeverre merken de spelers wat van de politieke situatie? ‘Gedurende het toernooi hoorden we sporadisch wat er aan de hand was in het land,’ vertelt Rensenbrink. ‘De eerste twee weken zaten we in een afgesloten hotel ergens op een berg in de Andes en hebben we geen mens gezien, behalve gewapende militairen. Nee, dat had geen intimiderende werking op mij. Ik voelde me juist veilig daardoor.’

Een eindronde op een wereldtoernooi lijkt voor Oranje nooit op rolletjes te kunnen lopen. Bij het WK 1974 trokken de voetballers een paar baantjes met naakte, Duitse meisjes. In 1978 is er ‘de coup van Zwartkruis’. Na een allerbelabberdste eerste ronde, waarin Oranje wint van Iran (3-0), op 0-0 blijft steken tegen Peru, de boot ingaat tegen Schotland (2-3) en slechts op doelsaldo de tweede ronde bereikt, ziet Happel (‘Kein geloel, fussballen!’) het niet meer zitten. Hij wil opstappen, maar assistent Zwartkruis weet hem bij de ploeg te houden – al wordt beweerd dat vanaf dat moment Zwartkruis de opstelling maakt. Ruud Krol ontkent dit tot op de dag van vandaag: ‘Dat verhaal is compleet uit de lucht gegrepen. Happel maakte gewoon de opstellingen!’ Hoe dan ook, de jonge PSV-spelers Ernie Brandts en Jan Poortvliet krijgen in de tweede ronde plots de kans en via overwinningen op Oostenrijk (5-1) en Italië (2-1) en een gelijkspel tegen West-Duitsland (2-2) weet Nederland opnieuw een WK-finale te bereiken.

Waar Nederland zich overtuigend plaatst voor de finale, moet Argentinië zijn plaats in de eindstrijd kopen. De beslissende wedstrijd tegen Peru wordt – tegen de regels in -verschoven naar de avond, zodat het resultaat van concurrent Brazilië bekend is. Er moet met vier goals verschil gewonnen worden. En ja, bij de cruciale vierde treffer staat de Argentijn Luque buitenspel, maar grensrechter Sergio Gonella vlagt niet. Als beloning mag hij de finale fluiten. ‘Ik heb Videla of andere prominente Argentijnse politici gedurende het toernooi nooit ontmoet, dus ik ben niet onder druk gezet of bang gemaakt dat ik Argentinië moest laten winnen,’ meldt Gonella vanuit zijn woonplaats in Italië. ‘Als je bang bent voor de buitenwacht, kun je nooit scheidsrechter worden. Dit is geen baan voor bange mensen.’

De Peruaanse spits van toen, Juan Carlos Oblitas, onthult in 1986: ‘Ze hebben ons omgekocht.’ Dit schijnt gedaan te zijn door 35.000 ton graan te verschepen naar Peru. Bovendien ontdooit de Argentijnse centrale bank 50 miljoen peso’s aan krediet. ‘Het is belachelijk om te denken dat Videla de scheidsrechter onder druk heeft gezet om ons te laten winnen,’ foetert Bertoni nu nog na. ‘Als scheidsrechters in ons voordeel moesten fluiten, dan zouden we nooit een penalty tegen hebben gekregen in onze wedstrijd tegen Polen. Onze keeper stopte die penalty, niet het leger. Wij zijn voetballers en hebben niets te maken met militairen. Wat een onzin!’

De finale
De hele wereld kijkt naar het WK en ziet vol verbijstering de demonstraties van de met witte hoofddoeken getooide Dwaze Moeders op het Plaza de Mayo-plein. De Dwaze Moeders, een spottend bedoelde bijnaam bedacht door de Argentijnse militairen, gaan langs politiebureaus en lijkenhuizen op zoek naar hun verdwenen kinderen en echtgenoten en worden het symbool voor het verzet tegen de dictatuur.

Argentinië doet er alles aan om het Nederlands elftal dwars te zitten. Zo publiceert een Argentijnse krant brieven van aanvoerder Ruud Krol aan zijn dochter, waarin Krol schrijft wat voor geweldig land Argentinië is. De brieven blijken vals. Ook wordt op de finaledag plotseling de route naar het stadion verandert, waardoor de Nederlandse spelers vast komen te zitten in een heetgebakerde menigte en te laat bij het stadion arriveren. Vervolgens laten de Argentijnen op hun beurt Nederland zeven minuten wachten alvorens het veld op te komen. En dan, seconden voor de aftrap, meldt de Argentijnse aanvoerder Passarella zich bij scheidsrechter Gonella: hij klaagt over het gipsen manchet van René van de Kerkhof. ‘We wilden gewoon dat hij iets zachts over zijn manchet deed, zodat hij niemand kon verwonden,’ zegt Bertoni. Gonella besluit dat Van de Kerkhof niet mag spelen. ‘Ik overlegde met Happel en de rest van het team,’ vertelt Krol, ‘en we besloten van het veld te gaan. Dat was de enige manier om de finale eindelijk aan de gang te krijgen. De wedstrijd werd tenslotte overal live uitgezonden op televisie, dus hij moest snel beginnen.’ De oplossing is een stuk schuimrubber. ‘Ik zag voor de wedstrijd vlakbij het veld schuimrubber op de grond liggen,’ herinnert Gonella zich desgevraagd, ‘en dat leek me het juiste materiaal om het gips mee af te dekken. De Nederlandse dokter, met de langste schaar die ik ooit heb gezien, knipte het en deed het over Van de Kerkhof’s arm.’

En zo kan de finale toch nog beginnen. Maar de psychologische oorlog heeft dan al gewerkt. De Nederlanders zijn geïrriteerd en uit hun concentratie. Rensenbrink: ‘Al dat gedoe zal wel zijn invloed gehad hebben. Het duurde allemaal wel erg lang. Daar hebben de Argentijnen mazzel mee gehad.’ Mazzel of vooropgezet plan? ‘Er wordt van alles verteld, maar weten zul je het nooit. Overal ter wereld en in elke wedstrijd probeert men elkaar dwars te zitten. Wel vind ik de manier waarop Argentinië van Peru won vreemd.’

Het uitzinnige, agressieve, 70.000 koppen tellende Argentijnse publiek schreeuwt hun team tot ongekende hoogte. In een keihard duel, met kapotte knieën en bebloede shirts tot gevolg, weigert de dramatisch slecht fluitende Gonella adequaat in te grijpen. ‘Ik denk dat dit het hardste WK-duel ooit is geweest,’ zegt Krol. ‘Het was inderdaad een sterk en heftig duel, maar het was fair play,’ vindt Gonella. ‘Aan het eind ontving ik complimenten van de Fifa voor mijn optreden.’

Argentinië is de betere ploeg en komt zeven minuten voor rust op 1-0 door een goal van de legendarische Mario Kempes. Hij wordt met zes treffers topscoorder van het toernooi. Een kwartier na rust doet Happel (of is het toch Zwartkruis?) een gouden wissel: Ajacied Johnny Rep maakt plaats voor Roda JC-speler Dick Nanninga. De invaller scoort acht minuten voor tijd de gelijkmaker en geeft nederland weer hoop. En dan: Het Moment. Rob Rensenbrink staat schuin voor het doel en haalt uit. Argentinië houdt de adem in als de bal richting goal gaat, maar nee, het schot spat tegen de paal uiteen. Met nog één minuut te spelen is Nederland op een haar na wereldkampioen. Heel Argentinië slaakt een zucht van verlichting.

‘Voordat de verlenging begon,’ zegt Gonella, ‘had ik het idee dat Nederland meer vertrouwen had in een goede afloop dan de Argentijnen. Die leken mij gedesoriënteerd en niet te beseffen dat ze daadwerkelijk wereldkampioen zouden kunnen worden.’

In de verlenging neemt Argentinië door goals van wederom Kempes en Bertoni afstand van Nederland en viert onder toeziend oog van Videla het behalen van de wereldtitel. Net als vier jaar eerder is Nederland zo dichtbij. Maar verder weg dan ooit. ‘Het was een geweldige wedstrijd tussen twee op alle vlakken sterke teams,’ vindt de voormalige Argentijnse spits Bertoni. ‘Nederland had erg goede spelers, wat ook blijkt uit de vele Europacups die ze begin jaren zeventig hebben gewonnen. Bovendien gaf Nederland tijdens het WK vier jaar eerder het internationale voetbal een ander gezicht.’ Ja leuk, maar wederom staat Oranje met lege handen.

Zwangere Argentijn
Argentinië moest en zou wereldkampioen worden. ‘Er werd geïntimideerd, gekocht en gespoten.’ Dat laatste zegt Engelsman David Yallop in zijn boek Fifa, How They Stole The Game (uit 1999). De Argentijnse spelers zouden voor de finale doping geïnjecteerd hebben gekregen en bij de dopingcontrole bleek dat één van de monsters vrouwelijke hormonen bevatte. De voetballer was zwanger! Er is duidelijk gerommeld met de monsters. ‘Men zegt van alles over dit toernooi, maar je kunt niets hard maken. Dat is het vervelende,’ aldus Ruud Krol. Dus het toernooi is eerlijk gegaan? ‘Nou, dat zeg ik niet. Maar aan insinuaties heb je niks.’

Had Nederland deze finale ooit kunnen winnen? Want wat als Rensenbrink inderdaad had gescoord? ‘Dan had de scheidsrechter net zolang laten doorspelen tot hij Argentinië een penalty had kunnen geven,’ zei Happel destijds. ‘Nee, dat gevoel heb ik niet,’ zegt Rensenbrink. ‘Als ik die bal niet op de paal maar in het doel had geschoten, dan had de scheids niets kunnen doen. Hij had niet kunnen fluiten voor buitenspel of de wedstrijd affluiten, want er was nog een minuut te spelen.’ Scheidsrechter Gonella beaamt dat: ‘Als Rensenbrink had gescoord, was Nederland, ondanks alle idiote beweringen, gewoon wereldkampioen geworden.’

Argentinië-Nederland 3-1
Datum: 25 juni 1978
Stadion: Estadio de River Plate
Plaats: Buenos Aires
Toeschouwers: 71.483

Opstellingen
Argentinië: Fillol, Ardiles (65’ Larrosa), Gallego, Passarella, Galvan, Luque, Olguin, Bertoni, Kempes, Ortiz (74’ Houseman), en Tarantini.
Coach: Menotti

Nederland: Jongbloed, Poortvliet, Jansen (72’ Suurbier), Krol, Haan, Rene van de Kerkhof, Willy van de Kerkhof, Neeskens, Rep (59’ Nanninga), Rensenbrink en Brandts.
Coach: Happel

1-0 Kempes 38′
1-1 Nanninga 82′
2-1 Kempes 105′
3-1 Bertoni 116′

Scheidsrechter: Sergio Gonella (Italië)
Ass. scheidsrechters: Ramon Barreto (Uruguay) en Erich Linemayr (Oostenrijk)

Gele kaarten: Krol (15’), Ardiles (40’), Suurbier (94’) en Poortvliet (96’)

(voor Wannahaves)

De lolligste jongen van de klas over Van Basten, straatvrees en vrouwenvoetbal…

Johan Derksen, je collega bij Voetbal Insite, is toch simpelweg een ongelooflijke zeiksnor?
Nee, kijk, ze hadden het bij de maandagavonduitzending moeten laten. Lekker lullen over wat er dat weekeinde gebeurd was. Maar nu zenden ze op vrijdag wedstrijden als ADO Den Haag-Heracles uit. Dat op zich is al erg genoeg, maar om dan ook in de voor- en nabeschouwing en in de rust er iets zinnigs over te zeggen gaat te ver. Het niveau van de Nederlandse competitie is gewoon bedroevend. Zeker als je net drie dagen lang Europees voetbal hebt gekeken. Dan zie je eerst zo’n geweldige Henry een wereldgoal scoren en de volgende dag kijk je naar zo’n gozer van Heracles die de 100 meter in vijf minuten loopt en niet weet wat ‘ie met de bal moet.

Ex-voetballers worden toch trainer?
Misschien dat ik dat nu wel zou willen, maar toen heb ik er nooit over nagedacht. Nu ik in de lezingen ben gerold, maak ik dat af ook. En om nu nog mijn diploma’s te gaan halen…

Lezingen?
Zo’n twintig keer in de maand bezoek ik bedrijven om daar aan de hand van mijn ervaringen als voetballer te vertellen hoe ik de dingen zie voor in het bedrijfsleven.

Standaardgeleuter als ‘neuzen dezelfde kant op’?
Dat is het aardige, ik vertel juist het tegenovergestelde. Ik zeg juist dat we allemaal zo verschillend zijn van elkaar, dat we niet moeten proberen hetzelfde te willen. Mij valt alles op: hoe mensen elkaar behandelen, of ze oogcontact maken, wat ze onbedoeld zeggen… Dat hele spel zie ik en daar vertel ik over. Als voetballer doorzag ik al het spel van de macht in de kleedkamer en dat vond ik fascinerend om te zien. Ligt de macht bij Gullit of ligt ‘ie bij Koeman? Wie wil het hebben, wie staat het af… Fascinerend!

Met dat analytische vermogen had je toch trainer moeten worden…
En dan? Het vervelende is dat je het wel ziet, maar wat moet je ermee behalve je eraan storen? Maar het is wel hinderlijk dat ik alles opvang, want als ik een dagje van huis ben heb ik zoveel dingen gezien en gehoord, dat ik ‘s avonds bij thuiskomst blij ben dat de Gall&Gall nog open is. Anders kom ik niet in slaap.

Jij bent toch de lolbroek van het voetbal?
Ik was niet echt de man van de voetbalhumor. Ik vond de gekkigheid binnen zo’n groep spelers erg leuk. Ik observeerde alles en daardoor fungeerde ik goed als opstoker. Dan zag ik iets en zei ik tegen Wim Suurbier: ‘Zie je dat? Dat moet je maar niet doen, want anders krijg je problemen.’ En dan ging hij het juist doen en zag ik het al van mijlenver aankomen.

En hoe zit dat thuis?
Thuis ben ik heel rustig, joh. Ik heb geen manisch depressieve kant, nog, maar wel een hele zwarte kant. Dan heb ik dagen geen zin om naar buiten te gaan. Pas ik als naar buiten ga en in aanraking kom met mensen ga ik een los.

Een klassiek gevalletje van straatvrees?
Een lichte variant, ja. Dat komt omdat ik me afvraag waar iedereen tegenwoordig toch mee bezig is. Al die drukte, stress en gekte… Daar heb ik geen zin in. Iedereen die redelijk bij z’n verstand is, moet toch met het besef kunnen leven dat het op het eind van de rit toch gewoon nergens over ging? We zijn allemaal met onzin bezig. Ik ook! Beetje lullen op tv. Maar uiteindelijk is het helemaal niks. En daar is niets mis mee, als je er maar mee kunt leven. Dan kun je het relativeren. Maar ik heb het idee dat niemand kan leven met het feit dat wat we allemaal aan het doen zijn, gewoon onzin is.

Je wordt nu wel erg filosofisch…
Neem zo’n Van Gaal. Die zegt over Adriaanse: ‘Ik heb nu meer punten gehaald met AZ dan Adriaanse.’ Je neemt jezelf toch veel te serieus om zoiets over jezelf te zeggen? Louis denkt werkelijk dat men na zijn dood in Barcelona een standbeeld van hem onthullen. Nou, ik kan Louis nu alvast vertellen dat dát niet wordt gedaan. En dat maakt het allemaal zo triest. Weet je, die keren dat ik kampioen werd met PSV ben ik vergeten, maar die gemiste penalty’s onthoud ik wel. Als ik straks kwijlend in het bejaardentehuis zit lach ik erom, want het gaat over niks! Droevigheid is zoveel mooier.

Als je zo doorgaat, moet ik ook naar Gall&Gall…
Ik kan me gewoon de hele dag verbazen over mensen en hoe de dingen gaan. Laatst stond ik in een kledingwinkel en keek ik tegen de kop van zo’n chagrijnige medewerker aan. Ik zei hem: Joh, als je nou niet wil dat ik dit koop, dan vind ik het ook goed. Zeg dan gewoon; ‘René, donderstraal, pleur op alsjeblieft! Lelijke nagemaakte lul dat je er bent.’ Iedereen neemt zichzelf zo vreselijk serieus.

En dat doe jij niet?
Nee. Ik bezit simpelweg niet de juiste mentaliteit, ik heb überhaupt geen mentaliteit, maar al helemaal niet de juiste om ooit maar iets te bereiken. Ik heb geen geldingsdrang en ik wil niets. Als voetballer had ik dat al. Of ik nou won of verloor, ik vond het prima. Zaten we in de bus terug en had ik de grootste lol. Dan zeiden de anderen: ‘We hebben verloren, hoor.’ En ik: ‘Ja, maar er zal morgen in Bangladesh toch ook niet iemand wakker schrikken omdat PSV met 1-0 verloren heeft van Zwolle, of wel?’ Dan zeiden ze: ‘Maar René, zo kun je toch niet leven?’

Nee René, zo kun je toch niet leven?
Ach, ik heb het allemaal al gereduceerd tot nul. Dat is op zich niet altijd even handig, want soms neem ik dingen die ik wel serieus moet nemen, zoals familie en vrienden, ook niet serieus. Dat is het enige nadeel eigenlijk.

Ach, elk nadeel heeft z’n voordeel… Heeft Johan Cruijff altijd gelijk?
Ik vind Cruijff tactisch wel sterk. Alleen vind ik dat tactiek alleen opgaat als je beter bent dan je tegenstander, zodat je ze ermee kunt vangen. Maar ik weet bijna zeker dat grote wedstrijden als Manchester-Real Madrid door gelukkige momenten worden gewonnen. Zo’n gozer die net uitglijdt waardoor er een tegendoelpunt valt. Dat zijn momenten die je niet kunt uitanalyseren. En ik weet dat kwaliteit een grote rol speelt, maar geluk ook. Een Cruijff gaat daar volstrekt aan voorbij. Die denkt dat alles te analyseren is en alles een reden heeft. Dat denk ik niet.

En geluk kan Nederland wel gebruiken op het WK…
Wil Nederland een beetje ver komen in het toernooi, moeten de spelers waarvan ze het moeten hebben echt in vorm zijn. Een Robben, Van Nistelrooy, Kuijt en Cocu moeten echt top zijn, anders is deelname volstrekt zinloos. Zo’n Ronaldinho kan zelfs op een WK slechts 90% van zijn kunnen geven en nog ongelooflijke dingen laten zien. Maar Kuijt kan geeneens op 90% bij Feyenoord spelen; hij moet alles geven om een acceptabel niveau te halen.

Het voetbal van Nederland ziet er toch niet uit?! Of is dat niet erg en willen we gewoon eens kampioen worden?
Het ziet er niet uit omdat het niveau in Nederland zo treurig is. Waarom denk je dat Van Basten heeft geopperd om een competitie te maken met de Nederlandse en Belgische topclubs? Hij heeft NEC-RBC gezien en gedacht: Dit is niet goed! Wanneer je tegen dit soort clubs speelt, word je nooit sterker.

Jij hebt nog met San Marco gespeeld. Hoe was hij toen?
Als voetballer was hij ook al zo stoïcijns en teruggetrokken. Het mooiste aan Van Basten vond ik altijd hoe hij keek. Hij zei niks en keek alleen maar om hem heen. Hij analyseerde alles. En als je dan iets zei en hij dacht er het zijne van, dan kwam dat prachtige, denigrerende lachje tevoorschijn omdat hij lekker zijn eigen gang gaat. Hij is gewoon heel ontspannen. Heel wat anders dan Van Gaal. Ik was eens bij een training van het Nederlands elftal wezen kijken toen Van Gaal bondcoach was. Ze waren een passingoefening aan het doen en gilde Van Gaal naar Cocu: ‘Nee! Nee!’. Van Gaal ging toen even laten zien hoe je moet passen… Hij had totaal niet in de gaten dat achter hem de halve spelersgroep over de grond aan het rollen was van het lachen. Louis, twee jaar gespeeld bij Antwerp, gaat Cocu, 90 interlands, toch niet uitleggen hoe je moet spelen… Niet zo slim van Louis.

Wat vind je van vrouwenvoetbal?
Heb ik geen mening over.

Kom op… gooi het eruit!
Ik vind het niks. Vrouwen hebben geen motoriek om te voetballen. En ook niet om te tennissen. Schaatsen vind ik er wel esthetisch mooi uit zien en ook hockey gaat nog wel aardig. Hoewel ik laatst een lezing gaf bij een hockeyvereniging en opende met de vraag: Wat is de definitie van hockey?

Nou?
Tien mensen die elkaar het stofzuigen onmogelijk proberen te maken…

(voor FHM)

Slechts vijfenveertig minuten had Manchester United-manager Alex Ferguson nodig om overtuigd te raken van Ronaldo’s kwaliteiten. In de zomer van 2003 speelde de Engelse club in Lissabon tegen Sporting een oefenwedstrijd ter gelegenheid van de ingebruikname van het Estádio José Alvalade stadion. Ene Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro (toen 18 jaar) leidde zijn team naar een 3-1 overwinning. Enkele weken later verkaste de smaakmaker voor zestien miljoen euro naar Manchester. ‘Toen we hem zagen voetballen, wist ik in de rust al dat we hem moesten kopen’, aldus Ferguson. ‘Ik zei tegen Peter Kenyon (directeur): We verlaten dit stadion niet voordat we die jongen hebben.’

Ook de Engelse spelers waren om. ‘We spelen voortaan liever mét Ronaldo dan tegen hem’, was hun overtuiging. Nu, in 2008, zijn ze nog lovender. Collega Wayne Rooney zei laatst dat Ronaldo ‘op dit moment de beste speler van de wereld’ is. Volgens John Terry, aanvoerder van Chelsea, kan het op Madeira geboren wonderkind ‘dingen die anderen niet kunnen’.

Woensdagavond schreef de beste speler van de Premier League geschiedenis. Tegen Bolton Wanderers maakte hij de enige twee doelpunten voor Manchester waardoor zijn seizoenstotaal op 33 doelpunten in 37 duels is gekomen. Hierdoor is de Portugese buitenspeler de meest productieve niet-centrumspits in de geschiedenis van The Mancunians. Het record was in handen van George Best. In 1967-1968 maakte hij 32 goals in 53 duels.

Het is een beetje alsof Kerstmis was afgeblazen, maar de kerstman plotseling alsnog is komen opdagen. Ronaldo leek zijn enorme talent namelijk nooit waar te maken. Onder meer de legendarische Eusebio beloofde de wereld dat de Portugese international ooit ‘s beste voetballer zou worden, maar zijn rendement bleef lang te laag. Zijn trucjes zagen er mooi uit, maar zelden leidde de vele scharen en hakjes tot assists en doelpunten.

Maar dit seizoen is alles anders. ‘Ik speel constanter. Ook ben ik volwassener geworden en speel ik beter’, zegt de inmiddels 23-jarige balgoochelaar over het verschil in zijn prestaties tussen het huidige en het vorige seizoen.
De sleutel naar het succes ligt in de extra trainingsarbeid van Ronaldo afgelopen zomer. Veelvuldig oefende hij op vrije trappen, waardoor hij deze nu bijna altijd mag nemen bij Manchester United en waaruit hij geregeld scoort. Ook heeft hij zoveel getraind op zijn linkerbeen, dat hij nu tweebenig is en nog moeilijker af te stoppen voor verdedigers.

Zijn succes maakt hem een stuk geliefder bij de fans. Vooral na het WK 2006 waar hij Rooney een rode kaart aansmeerde, hadden de meeste voetballiefhebbers het helemaal gehad met ‘aansteller’ Ronaldo. Nu hij zich niet langer bezig houdt met randzaken, sluit iedereen hem in de armen.

Hoewel de Engelse landstitel pakken mooi is, weegt voor Ronaldo de Champions League zwaarder. Hij wil eind mei in Moskou de Cup met de Grote Oren voor het eerst in zijn leven omhoog tillen. De volgende hobbel op weg naar de finale is 1 april, als Man. United op bezoek gaat bij AS Roma. Ronaldo koestert fijne herinneringen aan de Italiaanse club. Vorig jaar speelde hij er ook al tegen. Uit verloor Manchester nog met 2-1, maar thuis had Ronaldo het flink op zijn heupen en mede door twee doelpunten van hem, won zijn club met 7-1.

Zoals bij elke grote voetballer, zit Real Madrid achter Ronaldo aan. Inmiddels heeft de Koninklijke 60 miljoen euro geboden, maar Manchester United is geenzins van plan hun goudhaantje te laten gaan. ‘Er bestaat geen kans dat we hem verkopen, tegen welke transfersom ook’, zegt directeur David Gill. ‘Alles aan Cristiano is Manchester United. Hij is als George Best en Eric Cantona. Je kan zulke spelers niet verkopen en dat gaan we niet doen ook.’ En dus blijft Manchester de plek waar Ronaldo uit kan gaan groeien tot een absolute legende.

(voor de landelijke krant DAG)

Voor het al geplaatste Oranje staat alleen eer en de koppositie op het spel. Maar Zweden moet vol aan de bak tegen de vice-wereldkampioen om zich te kwalificeren voor het EK. PSV-aanvaller en Zweeds international Ola Toivonen is er niet gerust op. „Bij Nederland lopen exceptionele voetballers rond.”

Hij vindt het altijd wel lekker, zo´n interland tussen competitiewedstrijden door. Sommige voetballers zien het als een irritante onderbreking, maar Ola Toivonen (25) niet. „Competitiewedstrijden draaien in Nederland vooral om man-tegen-man duels. Bij het Zweedse nationale team gaat het meer om tactiek. Dat is een lekkere afwisseling”. Hoewel Toivonen net als bij PSV ook in het Zweedse team achter de spits speelt, is zijn rol daar een beetje anders. „Ik moet meer tussen de linies lopen om Zlatan Ibrahimovic in stelling te brengen. Dat is mijn belangrijkste taak”. Hoewel Toivonen al vier jaar in Nederland woont, heeft spelen tegen Oranje voor hem niets speciaals. „Ik beschouw het als een normale wedstrijd. Natuurlijk is het leuk dat je sommige spelers bij de tegenpartij kent. Maar daar denk ik niet aan als ik op het veld sta. Dan denk ik alleen aan winnen”.

Een jaar geleden, op twaalf oktober om precies te zijn, speelde Oranje in de EK-kwalificatiecyclus de thuiswedstrijd tegen Zweden. Voorafgaand gaf Toivonen zijn team zestig procent kans om Nederland te verslaan. Mede omdat bondscoach Bert van Marwijk enkele belangrijke spelers zoals Arjen Robben en Robin van Persie moest missen. Maar in de Amsterdam Arena werd Zweden volkomen weggetikt door een bijzonder fris en gretig Nederland. Door doelpunten van Klaas Jan Huntelaar (2) en Ibrahim Afellay (2) won Oranje met 4-1. Andreas Granqvist scoorde de Zweedse eretreffer. “We hebben ons lesje wel geleerd”, zegt Toivonen als hij terugblikt. “We geloofden in elkaar en dachten echt van Oranje te kunnen winnen. Maar we waren te naïef. We speelden te ver naar voren, onze verdediging sloot niet aan bij de aanval en we gaven achterin veel te veel ruimte weg. En Oranje was die avond echt op stoom”. Hoe de in Degerfors geboren aanvaller nu de kansen inschat? “Het wordt een moeilijk verhaal. Nederland behoort bij de beste drie landen van de wereld”. Wat maakt Oranje dan zo sterk? “De enorme controle op de wedstrijd. Alleen tegen Spanje zouden ze het misschien lastig hebben. Verder maakt het niet uit tegen wie Nederland speelt, elke wedstrijd controleren ze. Daarnaast weten alle spelers waar ze moeten lopen en wanneer. Ze zijn enorm bewegelijk. Ik geniet ervan als ik naar Oranje kijk”. De aanvoerder van PSV hoeft niet lang na te denken over de vraag wie de beste speler van Nederland is. “Wesley Sneijder. Natuurlijk lopen er meer exceptionele spelers rond bij Oranje, maar Sneijder is iets bijzonders. Hij is samen met Xavi en Iniesta de beste middenvelder van de wereld.” Let je extra op Sneijer, omdat hij op dezelfde plek speelt als jij? „We spelen dan wel allebei centraal op het middenveld, maar ik heb lang niet de kwaliteiten van Sneijder. Hij is fantastisch. En een ander type dan ik. Natuurlijk probeer ik van hem te leren. Ik kijk graag naar hem op televisie”.

Nog niet zo heel lang geleden waren de Zweden een geduchte concurrent voor veel teams. Onder meer Engeland en Italië kwamen op recente eindtoernooien niet verder dan een gelijkspel. En ook Oranje speelde op het EK in 2004 gelijk tegen Zweden. Penalties brachten het team van de toenmalige coach Dick Advocaat alsnog naar de volgende ronde. Inmiddels heeft Zweden ingeboet aan kwaliteit. „Enkele jaren terug hadden we topspelers als Zlatan Ibrahimovic, Fredrik Ljungberg en Henrik Larsson. Veel van die jongens zijn inmiddels gestopt. De opvolging is nog niet zo goed als hen. Veel spelers zijn jong en moeten nog een hoop leren”.

Hoewel het de aankomende twee interlands billenknijpen wordt voor Zweden, staat ook voor Nederland het een en ander op het spel. Op dit moment leidt Nederland nog in poule E met 24 punten. Omdat het daarmee – sowieso – de beste nummer twee is van alle poules, is Nederland al zeker van rechtstreekse deelname aan het EK. Maar Zweden kan langszij komen. Dan moeten Toivonen en co. winnen van zowel Finland als Oranje. Alleen dan plaatsen ook de Zweden zich direct voor het toernooi in 2012. Een lastige klus. “We hebben onszelf in een moeilijk parket gebracht door vorige maand onverwacht te verliezen in Hongarije. Dure punten, want nu moeten we Finland uit verslaan om tweede te worden in de poule. Dan plaatsen we ons voor de play offs. Maar het mooiste scenario is daarna ook winnen van Oranje. Want dan plaatsen wij ons direct voor het EK. Maar daar ga ik niet van uit”. Wat wordt het Zweedse strijdplan voor de wedstrijd tegen Oranje, uitgaande van winst op de Finnen? “Ik hoop dat we strakker gaan verdedigen dan in de vorige wedstrijd. Hopelijk kunnen we lang de nul houden. Als het twintig minuten voor tijd nog steeds 0-0 is, kunnen we misschien wat meer op de aanval gaan spelen. Maar ja, we hebben het wel over Oranje”.

Hij scoorde 1026 doelpunten, speelde voor Ajax, Feyenoord en PSV en werd vijfmaal topscorer van Nederland. Ruud Geels kan terugkijken op een geweldige carrière, al kende hij ook dieptepunten. Zo was hij met Oranje mee naar het WK’74, maar hij speelde geen minuut. Geels: ‘Daar was ik ziek van, ik voelde me er niet bijhoren.’ Zijn boeiende verhalen leverden de nostalgische biografie Altijd Raak op, waarvan Geels dinsdag in het AZ-stadion in het bijzijn van veel voetbalvrienden en familie het eerste exemplaar overhandigde aan oud-teamgenoot Louis van Gaal.

De ondertitel van het boek is De Biografie van een ‘vergeten’ topscorer. Hoewel veel, oudere, voetballiefhebbers dondersgoed weten wie Ruud Geels (59) is, gaan bij jongere generaties de wenkbrauwen fronsen bij het horen van zijn naam. Hoe is dat mogelijk, met zo’n enorme staat van dienst? Jan Mulder, die in de jaren zeventig met Geels bij Ajax speelde, begrijpt niet dat Geels door velen vergeten lijkt. ‘Geels wordt onderschat. Hij staat nooit in het rijtje wereldspitsen die Nederland heeft voortgebracht en dat is onbegrijpelijk. Hij was onnavolgbaar en dodelijk.’ Van Gaal, die twee jaar met Geels samenspeelde bij Sparta, heeft wel een verklaring: ‘Dat komt omdat Geels niet veel titels gewonnen heeft. Maar hij was erg getalenteerd en bovendien een sympathieke man.’

Zelf vindt Geels het niet erg dat jonge mensen vaak niet weten wie hij is. ‘Ik heb het gedeeltelijk zelf veroorzaakt omdat ik na mijn carrière besloot niks meer te doen in de voetballerij. Ik had me al twintig jaar opgeofferd voor het voetbal en als kluizenaar geleefd.’

De biografie is geschreven door Theo Vaassen. De reden voor Geels als onderwerp van een nieuw boek? ‘Na zijn carrière verdween hij uit de schijnwerpers, maar ik ben hem nooit vergeten. Toen vorig jaar allerlei boeken uitkwamen over Cruijff, dacht ik: En Ruud Geels dan?’.

Wat voor spits Geels was? ‘Hij hoort niet in het rijtje Van Basten en Cruijff, want die waren betere voetballers,’ aldus Van Gaal. ‘Maar Geels was een goalgetter, dat was Cruijff weer niet.’ De AZ-coach vindt dat zijn oud-collega te vergelijken is met Ruud van Nistelrooy. ‘Geels was minstens zo goed. Hij had het oriëntatievermogen om op de juiste plaats te staan.’
Geels zelf kan wel leven met die vergelijking. ‘We lijken op elkaar. Alleen was ik sterker met mijn hoofd.’ En dat klopt. Honderden kopgoals maakte Geels, één van de meest memorabele op 1 november 1975. Met Ajax won hij in het Olympisch Stadion met 6-0 van Feyenoord en Geels scoorde vijf goals. Bij één daarvan sprong hij torenhoog boven Van Hanegem uit om snoeihard raak te koppen. Na de wedstrijd zei van Hanegem, die Geels niet eens had zien aankomen: ‘Volgens mij kwam die gozert uit de lichtmast vallen.’

(voor de landelijke krant DAG)

‘Ik ben nu 72 jaar en draag de pijn van het ongeluk al vijftig jaar met mij mee. Sinds de crash heb ik moeite met het ontmoeten van de nabestaanden. Ik haat dat. Zo zag ik Eddie Colman’s vader wel eens, maar ik had altijd het gevoel dat, wanneer hij naar mij keek, hij dacht: Waarom sta jíj hier en is mijn zoon dood?’

Het mag morgen dan precies vijftig jaar geleden zijn dat het dodelijke ongeluk met het vliegtuig van Manchester United plaatsvond, de pijn van Albert Scanlon is er in al die jaren niet minder om geworden. De buitenspeler die aan de vliegtuigcrash een schedelbasisfractuur, gebroken rechterbeen, nierschade en een gebroken schouder overhield, was één van de overlevenden van het ongeluk waarbij zeven van zijn teamgenoten omkwamen. Behalve Colman vonden ook de Manchester-spelers Tommy Taylor, Roger Byrne, David Pegg, Liam Whelan, Geoff Bent en Mark Jones de dood op het vliegveld van München. Duncan Edwards stierf vijftien dagen later.

Het is zes februari 1958 als één van de beste selecties die een Engelse club ooit heeft gehad, met het vliegtuig onderweg is vanuit de Joegoslavische hoofdstad Belgrado naar Engeland. De dag ervoor verzekerde het team een plek in de halve finale van de Europacup I door 3-3 gelijk te spelen tegen Rode Ster Belgrado.

Na een tankstop in Duitsland wordt het opstijgen tot tweemaal toe afgebroken wegens technische problemen. De landingsbaan is inmiddels bedekt met een dik pak sneeuw. Maar de piloten gaan het nog één keer proberen. Ze rijden in volle vaart naar het einde van de baan. Maar het vliegtuig wil niet opstijgen: er liggen modderige hopen natte sneeuw aan het eind van de baan, waardoor het toestel niet de benodigde snelheid kan maken. Dan rijdt het vliegtuig door de omheining een weg op en ramt een huis.

Verdediger Bill Foukes, één van de overlevenden en morgen aanwezig bij de herdenkingsdienst op Old Trafford, kon niet geloven dat de piloten een derde poging waagden. ‘Ik voelde dat we gevaar liepen, maar ze zeiden: Nee, we gaan. Toen dacht ik: Dit is belachelijk, ze gaan gewoon opstijgen!’ Bill voelde de achterkant van het vliegtuig omhoog gaan en weer neerkomen.

Ook Bobby Charlton, die na het ongeval uitgroeide tot één van Engelands beste voetballers uit de geschiedenis door onder meer 49 doelpunten te maken in 106 interlands, overleefde het ongeluk. Hij herinnert zich dat zijn teamgenoten zich zorgen maakten en muisstil voor zich uit staarden. ‘Zelfs toen we het huis ramden bleef het stil. Het laatste wat ik mij kan herinneren is het verschrikkelijke geluid van metaal op metaal.’

Terwijl het vliegtuig in brand stond en zijn teamgenoten stierven in de sneeuw, schoot Charlton – die slechts licht hoofdletsel opliep – zijn trainer Matt Busby te hulp. Hij hoorde de man die hem een jaar daarvoor nog als broekie bij de eerste selectie van United haalde kreunen van de pijn. Charlton: ‘Het was een ongelooflijke tragedie. Maar het helpt als mensen zeggen hoe goed die spelers waren.’

Het jonge elftal van Manchester United was een genot om naar te kijken. Men achtte het in staat de absolute Europese hegemonie van het onaantastbaar ogende Real Madrid te doorbreken. Die kans was de Busby Boys niet gegund.
Maar tien jaar na de crash kregen de overleden spelers het allermooiste eerbetoon denkbaar. Trainer Busby, die op het randje van de dood had gewankeld, bouwde een nieuw Manchester United. Oudgedienden Foukes en Charlton werden aangevuld met jonge toppers als George Best en Denis Law en dit elftal versloeg voor de ogen van 92 duizend geëmotioneerde fans Benfica in de finale om de Europa Cup 1 met 4-1. Charlton scoorde twee goals. Hij mocht als aanvoerder als eerste Engelsman ooit de felbegeerde cup boven zijn hoofd tillen en maakte zo de droom van ‘Team 1958’ waar.

(voor de landelijke krant DAG)

Vergeet de ‘aka’ van Ronaldinho en de schaar van Cristiano Ronaldo. Want freestyle voetballer John Farnworth (20) is de koning van de baltrucs. Hij is zelfs wereldkampioen en staat in het Guinness Book of Records. Zaterdag is de Engelsman in Den Haag te bewonderen. Daar geeft de professionele freestyler een spectaculaire show tijdens het Haags Sportgala 2007.

Freestyle voetbal is een combinatie van show, muziek, baltrucs en entertainment. Een freestyler bedenkt zijn eigen show – die enkele minuten duurt – met een combinatie van bestaande, maar ook nieuwe, eigen bedachte trucs.
Eén van de hoogtepunten uit de jonge loopbaan van Farnworth is zijn vermelding in het Guinness Book of Records. Hij kan in één minuut 83 keer (!) met zijn been over de bal draaien, zonder dat de bal de grond raakt. ‘Fantastisch dat het lukte. Ik werd benaderd door Guinness Book of Records om in een live televisieshow in Duitsland het record neer te zetten. Op dat moment kon ik het ‘maar’ 50 keer, dus ik heb keihard moeten trainen om de 83 te halen.’

Vorige maand werd Farnworth in Oostenrijk ook Europees kampioen Freestyle Football. ‘Het was een erg goed bezet toernooi’, zegt Farnworth. ‘De beste freestylers komen uit Europa, dus je zou kunnen zeggen dat de hele wereldtop aanwezig was.’
Het EK bestaat uit een eerste ronde, waarna de beste zes spelers zich plaatsen voor de finale. Daarin geeft iedereen een drie minuten durende show. De criteria: consistentie, het hele lichaam gebruiken, sierlijke bewegingen en de moeilijkheidgraad van de trucs. ‘Iedereen kan winnen, want je weet nooit hoe de jury je beoordeelt.’ In de EK-jury zaten een choreograaf, een ex-voetballer en een freestylespeler. ‘Toen ik uitgeroepen werd tot winnaar was ik dolblij, want ik ben pas een paar jaar bezig.’

Freestyle is uitgegroeid tot een subcultuur van het voetbal, met vele beoefenaars over de hele wereld. Zelfs de kleinste pupillen die aan veldvoetbal doen zijn regelmatig bezig met de meest waanzinnige trucs, die je tijdens een voetbalwedstrijd niet eens kunt uitvoeren. ‘Het is gewoon zo mooi om te doen. Veel leuker dan veldvoetbal. Je kunt mensen echt verbazen met je trucs.’ Nederlands beste freestylers zijn Soufiane 2Zani en Kenan Rathinho. Ook zij treden op in shows, reclames en bij wedstrijden.

De populariteit van freestyle voetbal is ongekend. Je ziet het terug in tv- reclames, films en tijdens award- shows. Farnworth is zo’n veelgevraagd speler, dat hij kan leven van zijn hobby. ‘Ongelooflijk he? Ik reis de hele wereld over. Zo zat ik recentelijk een paar weken in Azië.’ Het was nooit Farnworth’s doel prof te worden. ‘Ik wist niet eens dat dat kon. Ik deed gewoon wat ik leuk vond en opeens kreeg ik ervoor betaald. Bizar.’
Hij traint zo’n veertig uur per week. In de sportschool, maar ook thuis. ‘Zelfs als ik vanaf de bank televisie kijk, heb ik een bal aan mijn voeten.’ Volgens Farnworth kan iedereen freestyler worden. ‘Talent is mooi meegenomen, maar hard trainen is belangrijker.’

Hoewel het lekker is om betaald te krijgen, staat plezier maken in het freestyle voorop. Dat geldt ook voor Farnworth. ‘Alles draait om plezier en de beste zijn. Door een show te geven met trucs die niemand anders ooit gedaan heeft, word je beroemder in de scene en krijg je meer aanzien. Dat is uiteindelijk het doel van deze sport.’

Geheel nieuwe trucs krijgen vaak de naam van de bedenker. Niet lang daarna worden ze gekopieerd door menig freestyler over de hele wereld. ‘Het is niet erg dat anderen mijn trucs stelen. Dat is juist een eer. Het is mijn nalatenschap in het freestyle voetbal.’

(voor de landelijke krant DAG)

Toen de Poolse voetbalbond hem benaderde om bondscoach te worden hoefde Leo Beenhakker (65) niet lang na te denken. De Rotterdammer houdt wel van een uitdaging. Aan hem was de taak het land voor het eerst in haar geschiedenis naar een EK te loodsen. Iets vergelijkbaars lukte hem in 2005 door zich met Trinidad & Tobago kwalificeerde voor het WK. Nu Polen zich zaterdag inderdaad kan plaatsen voor het EK 2008, maakt Beenhakker zijn imago als wonderdokter waar. Tot grote vreugde van de Poolse fans, die de oud-trainer van onder meer Feyenoord, Ajax, Oranje en Real Madrid op handen dragen.

Aanvankelijk zag het ernaar uit dat het verblijf van Beenhakker in Polen niet lang zou duren. Het team presteerde matig in de eerste kwalificatieduels en wist thuis niet eens voetbaldwerg Finland te verslaan. En Beenhakker had het al moeilijk. Zijn aanstelling als hoofdcoach leverde een storm van kritiek op van Poolse coaches. Immers, nooit eerder mocht een buitenlander de nationale selectie leiden.

Maar Michal Listkiewicz, voorzitter van de voetbalbond PZPN, had het volste vertrouwen in de Nederlander. ‘Ik wist zeker dat hij als één van de bekendste trainers van de wereld het Poolse voetbal een kwaliteitsimpuls kon geven,’ aldus Listkiewicz.

Beenhakker maakte de moedige beslissing van zijn voorzitter waar, na de verrassende overwinning op Portugal (2-1). Die winst betekende de ommekeer. De spelers begonnen in zichzelf te geloven en beter te spelen. Inmiddels leidt Polen de lastige groep, vóór Portugal en Servië. Zaterdag kan Beenhakker de kroon op zijn missie zetten, door in Chrozów België te verslaan. Het voetbalgekke land kijkt reikhalzend uit naar dit duel. Niet voor niets was de wedstrijd in het nostalgische Silesian Stadion binnen enkele uren volledig uitverkocht.

‘Polen doet het geweldig. Dat komt door Beenhakker, hij laat het elftal goed spelen. Hij is hier erg geliefd,’ zegt Marek Pawlowski (26), volger van het nationale team en supporter van de club Legia Warschau. Eén van de sterkste punten van Beenhakker is verantwoordelijkheid geven aan belangrijke spelers. Zelf zegt hij: ‘Spelers kunnen zich niet langer verschuilen als ze zelf verantwoordelijkheid dragen.’ Dit trucje past hij ook toe bij de Poolse nationale ploeg. ‘Ja, hij laat het team spelen naar de kwaliteiten van de voetballers. Degenen die belangrijk zijn, krijgen belangrijke rollen. En hij weet de rest zich daarin te laten schikken,’ aldus voetballiefhebber Marcin Nowicki (21).

Piotrek Kacznarek (29), fan van Lech Poznan, is ook lovend over de Hollander. ‘Hij is een realistische trainer die zich opvallend snel heeft ingepast in de Poolse voetbalcultuur. Hij heeft er een team van weten te maken en dat lukte trainers voorheen zelden.’

Nu kwalificatie dichtbij is, kijken de Poolse supporters al uit naar het EK volgend jaar zomer in Oostenrijk en Zwitserland. Zelf denkt Beenhakker dat Polen bij de beste acht landen van Europa kan horen. Legia Warschau-fan Marcin Nowicki (21) gelooft dat ook. ‘We hebben sterspelers en het is aan Beenhakker te danken dat we aan de wereld kunnen laten zien wat onze voetballers kunnen.’

Niet alleen de fans zijn overtuigd van Beenhakker’s kwaliteiten, ook de Poolse coaches die vorig jaar zo kritisch waren zijn om. En de Poolse pers, vaak een luis in de pels, is vol lof. ‘Beenhakker is direct en sociaal tegen de pers. Dat is uniek, dat kenden we niet in Polen,’ zegt Sawicki.

(voor de landelijke krant DAG)